Podczas panelu prowadzonego przez Paulinę Boroń-Kacperek (Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu) w ramach konferencji Stowarzyszenie PR i Promocji Uczelni Polskich “PRom” miałem okazję posłuchać ciekawej dyskusji pomiędzy: Honoratą Pytloch-Ogieniewską, Małgorzatą Paszkowską, doktorem Dariuszem Wylonem i doktorem Wojciechem Zalewskim.
Rozmowa rozpoczęła się od pytania o budowanie mostów między różnymi środowiskami: akademickim, biznesowym, administracyjnym i społecznym. dr Wojciech Zalewski zaproponował żartobliwą, ale trafną „teorię ŻBIK”, według której współpracę wzmacniają cztery elementy: Życzliwość, Bezpośredniość, Integracja i Komunikacja. Podkreślił, że uczelnie często funkcjonują w świecie stereotypów – administracja i naukowcy nie zawsze rozumieją swoje role, co utrudnia wspólne działanie.
dr Dariusz Wylon zwrócił uwagę na współpracę nauki i biznesu w kontekście sztucznej inteligencji. Jego zdaniem AI zmienia edukację, badania i rynek pracy, dlatego uczelnie i firmy powinny wspólnie szukać nowych metod kształcenia studentów. Kluczowe jest nie tylko korzystanie z narzędzi AI, ale też uczenie odpowiedzialnego i świadomego ich używania.
Małgorzata Faszkowska opisała trzy etapy rozwoju cyfrowego uczelni: digitalizację, czyli skanowanie dokumentów; cyfryzację, czyli przenoszenie procesów do systemów elektronicznych; oraz transformację cyfrową, czyli podejmowanie decyzji na podstawie danych. Zaznaczyła, że sztuczna inteligencja będzie naprawdę użyteczna dopiero wtedy, gdy uczelnie uporządkują swoje procesy i przełamią silosowe myślenie.
Honorata Oginiewska wskazała, że współpraca wymaga ciekawości, odwagi, zaangażowania, szacunku i empatii. Podkreśliła także, że uczelnie są dużymi, złożonymi organizacjami – często „miastami w mieście” – dlatego wdrażanie zmian wymaga silnej koordynacji, świadomości zarządczej i gotowości do dialogu.
W końcowej części panelu rozmówcy zgodzili się, że uczelnie nie muszą ścigać się z biznesem w tempie wdrażania zmian. Powinny jednak pozostawać blisko trendów, działać sprawczo i uczyć się większej zwinności. Ważnym warunkiem jest budowanie kultury organizacyjnej, która nie opiera się na lęku przed decyzjami, lecz na zaufaniu, docenianiu i konstruktywnej komunikacji.
Przesłanie panelu
Najważniejszym pojęciem rozmowy było budowanie mostów. W tym kontekście oznacza ono tworzenie relacji między osobami i instytucjami, które mają różne cele, języki pracy i sposoby działania. Naukowiec, pracownik administracji, przedstawiciel biznesu czy osoba odpowiedzialna za komunikację uczelni mogą patrzeć na ten sam problem zupełnie inaczej. Most powstaje wtedy, gdy każda ze stron próbuje zrozumieć perspektywę drugiej.
Dobrym uproszczeniem tej idei jest wspomniana teoria ŻBIK:
- Życzliwość pomaga przełamywać stereotypy i zakładać dobrą wolę drugiej strony.
- Bezpośredniość skraca dystans i ogranicza nieporozumienia.
- Integracja pozwala ludziom lepiej się poznać poprzez wspólne doświadczenia.
- Komunikacja sprawia, że współpraca nie jest przypadkowa, lecz świadoma i uporządkowana.
Można to porównać do pracy orkiestry. Każdy muzyk gra na innym instrumencie, ale wspólny efekt powstaje dopiero wtedy, gdy wszyscy słyszą siebie nawzajem, rozumieją rytm i ufają dyrygentowi oraz pozostałym członkom zespołu. Podobnie działa uczelnia: wydziały, administracja, centra komunikacji, biblioteki, jednostki badawcze i partnerzy zewnętrzni muszą grać wspólnie, a nie osobno.
Drugim ważnym wątkiem była cyfrowa dojrzałość uczelni. Samo zeskanowanie dokumentów nie oznacza jeszcze nowoczesności. To dopiero pierwszy krok. Prawdziwa zmiana zaczyna się wtedy, gdy procesy są uporządkowane, dane są dostępne i wykorzystywane w decyzjach, a jednostki uczelni nie działają jak odizolowane wyspy. Bez tego sztuczna inteligencja może stać się modnym dodatkiem, ale nie realnym narzędziem poprawy jakości pracy.
Trzecim kluczowym tematem była relacja uczelni z biznesem. Biznes działa szybciej, bo musi reagować na rynek, klientów i technologie. Uczelnie są wolniejsze, ponieważ mają więcej procedur, odpowiedzialności publicznej i formalnych ograniczeń. Paneliści nie uznali tego jednak wyłącznie za wadę. Uczelnia powinna być stabilna, rzetelna i odpowiedzialna, ale jednocześnie nie może ignorować zmian zachodzących w świecie pracy.
Szczególnie ważny był przykład sztucznej inteligencji. Jeśli AI zmienia sposób uczenia się, pracy i prowadzenia badań, uczelnie powinny przygotowywać studentów nie tylko do korzystania z narzędzi, ale także do krytycznego myślenia, etycznego działania i adaptacji do zawodów, które dopiero powstaną. Dlatego potrzebne są kierunki interdyscyplinarne, łączące różne dziedziny wiedzy.
Panel poruszył też możliwy kontrargument: skoro biznes zmienia się szybciej, czy uczelnie powinny za nim natychmiast podążać? Odpowiedź była wyważona. Uczelnie nie muszą i nie powinny ścigać się z firmami w każdej nowince. Ich rolą jest mądre, odpowiedzialne wdrażanie zmian – trochę wolniejsze, ale stabilne i oparte na jakości. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy ostrożność zamienia się w bierność, a procedury stają się wymówką dla braku działania.
Myśl na koniec
Rozmowa pokazała, że skuteczna współpraca uczelni nie zależy od jednego narzędzia ani jednej decyzji. To połączenie kultury organizacyjnej, technologii, danych i relacji międzyludzkich. Uczelnie potrzebują zaufania, empatii i szacunku, ale także sprawczości, odwagi i gotowości do pracy ponad silosami.
Uczelnia przyszłości powinna być wspólnotą, która potrafi słuchać, uczyć się od innych, korzystać z danych i technologii, a jednocześnie zachować swoje podstawowe wartości – odpowiedzialność, rzetelność i misję edukacyjną. Tylko wtedy współpraca z biznesem, mediami, otoczeniem społecznym i wewnątrz samej uczelni będzie naprawdę skuteczna.